Enkoder Nedir? Doğru Encoder Tipi, Çözünürlük ve LEINE LINDE Enkoder Nasıl Seçilir?

Endüstriyel otomasyon sistemlerinde motorun hangi hızda döndüğünü, milin hangi yönde hareket ettiğini veya mekanik sistemin hangi pozisyonda bulunduğunu güvenilir biçimde belirlemek için enkoder kullanılır. Encoder olarak da adlandırılan bu sensörler; mekanik hareketi kontrol sistemi, PLC, sürücü veya diğer elektronik ekipmanların değerlendirebileceği elektriksel ya da dijital sinyallere dönüştürür.

Ancak her enkoder aynı çalışma prensibine, çıkış yapısına veya mekanik dayanıklılığa sahip değildir. Standart bir motor hız geri besleme uygulamasında kullanılacak inkremental enkoder ile enerji kesildiğinde dahi gerçek pozisyon bilgisinin korunmasının beklendiği bir sistem için kullanılacak absolute encoder aynı gereksinimleri karşılamaz. Benzer şekilde ağır sanayi, patlayıcı ortam, vinç, maden, çelik tesisi veya fonksiyonel güvenlik uygulamalarında kullanılacak encoder modellerinde farklı teknik kriterler ön plana çıkar.

Satyaş Market Enkoderler kategorisinde LEINE LINDE inkremental encoder, absolute encoder, ATEX encoder, safety encoder, overspeed encoder, manyetik halka encoder, draw wire ölçüm sistemleri, encoder kaplinleri, konnektörler, kablolar ve montaj aksesuarlarını bir arada inceleyebilirsiniz.

Enkoder Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Kısa cevap: Doğru encoder seçiminde öncelikle ölçülmek istenen değer belirlenmelidir. Hız veya bağıl pozisyon için inkremental encoder, gerçek mutlak pozisyon bilgisi için absolute encoder tercih edilebilir. Ardından çözünürlük, mil tipi ve çapı, besleme gerilimi, çıkış sinyali, iletişim protokolü, maksimum devir, bağlantı tipi, mekanik montaj, IP koruma sınıfı, çalışma sıcaklığı, titreşim ve darbe dayanımı gibi kriterler kontrol edilmelidir.

Mevcut bir encoder değiştirilecekse yalnızca fiziksel olarak benzer bir ürün seçmek yeterli değildir. Eski encoderın ürün kodu, PPR veya bit çözünürlüğü, besleme gerilimi, çıkış devresi, sinyal tipi, mil ölçüsü ve bağlantı yapısı mümkün olduğunca eksiksiz belirlenmelidir.

Enkoder Nedir?

Enkoder; dönme, doğrusal hareket, hız veya pozisyon gibi mekanik büyüklükleri elektriksel olarak ölçülebilir sinyallere dönüştüren geri besleme elemanıdır.

Bir elektrik motorunun miline bağlanan enkoder motor hareketini takip ederek kontrol sistemine bilgi iletebilir. Kontrolör veya sürücü bu geri beslemeyi kullanarak motor hızını, dönüş yönünü veya pozisyonunu kontrol edebilir.

Enkoderler başta şu sistemlerde kullanılır:

• Elektrik motorları ve sürücüler,
• Servo motor sistemleri,
• Vinç ve kaldırma ekipmanları,
• Asansör sistemleri,
• CNC makineleri,
• Robotik uygulamalar,
• Konveyör sistemleri,
• Çelik ve metal işleme tesisleri,
• Kağıt ve selüloz makineleri,
• Maden makineleri,
• Rüzgar türbinleri,
• Denizcilik ve offshore sistemleri,
• Test ve ölçüm makineleri,
• Endüstriyel otomasyon hatları.

Encoder ile Enkoder Arasında Fark Var mı?

Teknik olarak encoder ve enkoder aynı ürün grubunu ifade eder. Encoder İngilizce kullanım, enkoder ise Türkçede yaygınlaşmış yazım şeklidir. Endüstriyel ürün aramalarında “encoder”, “enkoder”, “incremental encoder”, “inkremental enkoder” ve “absolute encoder” gibi farklı ifadeler kullanılabilir.

Enkoder Çeşitleri Nelerdir?

Encoderlar çalışma prensibi, ölçüm şekli, mekanik tasarım ve uygulama gereksinimlerine göre farklı gruplara ayrılır. Endüstriyel uygulamalarda en sık karşılaşılan gruplar inkremental ve absolute encoderlardır. Bunun yanında ağır hizmet, fonksiyonel güvenlik, patlayıcı ortam ve özel ölçüm sistemleri için geliştirilmiş encoder çözümleri de bulunmaktadır.

Encoder Tipi	Temel Görev	Öne Çıkan Kullanım
İnkremental Encoder	Hız ve bağıl pozisyon bilgisi	Motor, sürücü, otomasyon ve hareket kontrolü
Absolute Encoder	Gerçek mutlak pozisyon bilgisi	Pozisyonun enerji kesintisinden sonra da bilinmesi gereken sistemler
Heavy Duty Encoder	Zorlu koşullarda hareket geri beslemesi	Çelik, maden, vinç, kağıt ve ağır sanayi
Safety Encoder	Fonksiyonel güvenlik için güvenilir hareket bilgisi	Güvenlik fonksiyonları bulunan makine ve sürücüler
ATEX / Ex Encoder	Tehlikeli alanlarda hız veya pozisyon ölçümü	Petrol, gaz, kimya ve patlayıcı atmosferler
Overspeed Encoder	Hızın izlenmesi ve aşırı hız kontrolü	Vinçler, kaldırma sistemleri ve kritik döner makineler
Manyetik Halka Encoder	Temassız veya rulmansız hareket algılama	Büyük mil çapları ve özel mekanik uygulamalar
Draw Wire Sistemleri	Doğrusal mesafe veya pozisyon ölçümü	Uzun hareket mesafelerinin ölçülmesi

İnkremental Encoder Nedir?

İnkremental encoder, mil döndükçe belirli sayıda elektriksel darbe yani pulse üreten encoder tipidir. Üretilen darbelerin frekansı dönüş hızıyla ilişkilidir. Bu nedenle inkremental encoderlar özellikle motor hız geri beslemesi ve bağıl pozisyon takibinde yaygın olarak kullanılır.

Kontrol sistemi encoder darbelerini sayarak milin ne kadar hareket ettiğini hesaplayabilir. Belirli bir zaman içerisinde oluşan darbe sayısı değerlendirilerek hız bilgisi de elde edilebilir.

İnkremental Encoder Nerelerde Kullanılır?

• AC ve DC motor hız geri beslemesi,
• Frekans invertörü ve sürücü sistemleri,
• Servo kontrol uygulamaları,
• Konveyörler,
• Vinçler ve kaldırma sistemleri,
• Üretim makineleri,
• CNC ve takım tezgahları,
• Hız ve yön kontrol sistemleri.

Absolute Encoder Nedir?

Absolute encoder, encoder milinin gerçek açısal pozisyonunu benzersiz bir dijital değer olarak belirleyebilen encoder tipidir.

Absolute encoderın önemli avantajlarından biri, sistemin gerçek pozisyon bilgisini doğrudan sağlamasıdır. Bu özellik özellikle enerji kesintisi veya sistemin yeniden başlatılması sonrasında referans pozisyonunun yeniden bulunmasının istenmediği makinelerde önemlidir.

Singleturn Absolute Encoder Nedir?

Singleturn absolute encoder, tek bir 360 derece dönüş içerisindeki mutlak açısal pozisyonu belirler. Bir tam turun hangi noktasında bulunulduğunun bilinmesinin yeterli olduğu sistemlerde kullanılabilir.

Multiturn Absolute Encoder Nedir?

Multiturn encoder yalnızca bir turun içerisindeki açısal pozisyonu değil, encoder milinin yaptığı tur sayısını da takip edebilir. Bu nedenle birden fazla tur içeren pozisyonlama sistemlerinde avantaj sağlar.

İnkremental Encoder ile Absolute Encoder Arasındaki Fark Nedir?

Özellik	İnkremental Encoder	Absolute Encoder
Temel bilgi	Darbe, hız ve bağıl pozisyon	Gerçek mutlak pozisyon
Enerji sonrası pozisyon	Sistem yapısına göre referanslama gerekebilir	Mutlak konum bilgisi doğrudan elde edilebilir
Çözünürlük	Genellikle PPR ile ifade edilir	Genellikle bit veya tur başına pozisyon sayısıyla ifade edilir
Tipik kullanım	Hız geri besleme ve bağıl hareket	Kesin pozisyonlama
Sistem yapısı	Genellikle daha basit geri besleme uygulamaları	Pozisyon bilgisinin kritik olduğu uygulamalar

Encoder Çözünürlüğü Nedir?

Çözünürlük, bir encoderın hareketi ne kadar küçük parçalara ayırarak ölçebildiğini belirleyen temel teknik özelliklerden biridir.

İnkremental encoderlarda bu değer çoğunlukla PPR ile ifade edilir. PPR, bir tur başına üretilen pulse sayısını belirtir.

Örneğin:

• 100 PPR encoder,
• 500 PPR encoder,
• 1024 PPR encoder,
• 2048 PPR encoder,
• 4096 PPR encoder

gibi farklı çözünürlük seçenekleri bulunabilir.

Satyaş Market LEINE LINDE encoder ürün grubunda da farklı uygulamalara yönelik 100 PPR, 1024 PPR, 2048 PPR ve 4096 PPR gibi farklı çözünürlüklere sahip modeller bulunabilmektedir.

Yüksek PPR Her Zaman Daha İyi midir?

Hayır. Daha yüksek çözünürlük daha ayrıntılı hareket bilgisi sağlayabilir ancak kontrol sisteminin encoder frekansını işleyebilmesi gerekir. Encoderın maksimum devir sayısı, çıkış frekansı ve PLC veya sürücünün giriş kapasitesi birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle encoder seçiminde “en yüksek PPR” yerine uygulamanın gerektirdiği doğru çözünürlük hedeflenmelidir.

Absolute Encoderlarda Bit Çözünürlüğü Ne Anlama Gelir?

Absolute encoderlarda çözünürlük çoğunlukla bit cinsinden ifade edilir.

Örneğin 12 bit singleturn bir encoder:

2¹² = 4096

farklı pozisyon değeri oluşturabilir.

13 bit çözünürlükte ise:

2¹³ = 8192

farklı açısal pozisyon elde edilir.

Bit sayısı yükseldikçe tek tur içerisindeki teorik pozisyon sayısı artar. Ancak doğru ürün seçiminde çözünürlüğün yanında encoder doğruluğu, mekanik bağlantı ve sistem gereksinimleri de dikkate alınmalıdır.

A, B ve Z Encoder Sinyalleri Nedir?

İnkremental encoderlarda sık karşılaşılan çıkış kanalları A, B ve Z olarak adlandırılır.

A Kanalı

Encoderın temel pulse sinyalidir.

B Kanalı

A kanalına göre faz farkı bulunan ikinci sinyaldir. A ve B kanallarının sırası değerlendirilerek encoderın dönüş yönü belirlenebilir.

Z Kanalı

Z kanalı genellikle her turda belirli bir referans işareti oluşturmak amacıyla kullanılır. Uygulamaya göre sıfır veya referans pulse olarak değerlendirilebilir.

Encoder Çıkış Tipi Neden Önemlidir?

Encoderın ürettiği sinyalin PLC, sürücü veya kontrol kartının encoder girişine elektriksel olarak uyumlu olması gerekir.

Uygulamaya göre farklı çıkış devreleriyle karşılaşılabilir:

• TTL,
• HTL,
• Push-pull,
• RS-422 / Line Driver,
• Open Collector,
• SinCos,
• Seri dijital veya fieldbus çıkışları.

Mevcut bir encoder değiştirilirken yalnızca PPR değerinin aynı olması yeterli değildir. Çıkış elektroniğinin de kontrol sistemiyle uyumlu olması gerekir.

Encoder Besleme Gerilimi Nasıl Seçilir?

Encoder besleme gerilimi ürün modeline göre değişebilir. Endüstriyel uygulamalarda 5 VDC, geniş gerilim aralıklı 9-30 VDC veya farklı besleme aralıklarına sahip encoderlarla karşılaşılabilir.

Encoderın izin verilen besleme aralığının dışında gerilim uygulanması elektronik devreye zarar verebilir. Bu nedenle mevcut encoderın etiketi ve teknik dokümanı kontrol edilmeden yeni ürüne enerji verilmemelidir.

Mil Tipine Göre Encoder Çeşitleri

Encoder seçimindeki en önemli mekanik kriterlerden biri mil bağlantısıdır.

Milli Encoder

Solid shaft olarak da adlandırılan milli encoderda encoderın kendi çıkış mili bulunur. Motor veya makine mili ile encoder mili çoğunlukla uygun bir encoder kaplini üzerinden birleştirilir.

Delik Milli Encoder

Hollow shaft veya delik milli encoder doğrudan motor ya da makine milinin üzerine monte edilebilir. Bu yapı bazı uygulamalarda kaplin ihtiyacını azaltabilir ve daha kompakt bir montaj sağlayabilir.

Rulmansız veya Manyetik Encoder Sistemleri

Manyetik halka encoder ve benzeri rulmansız ölçüm çözümleri özellikle büyük mil çaplarında veya klasik encoder gövdesinin montajının zor olduğu uygulamalarda avantaj sağlayabilir.

Encoder Mil Çapı Neden Önemlidir?

Mevcut encoder değişimlerinde en sık karşılaşılan uyumsuzluklardan biri mil ölçüsüdür. Aynı elektriksel özelliklere sahip encoder modellerinde dahi 6 mm, 10 mm, 11 mm, 12 mm, 14 mm, 15 mm, 16 mm veya farklı mil çapları bulunabilir.

Bu nedenle aşağıdaki mekanik bilgiler kontrol edilmelidir:

• Encoder mil çapı,
• Mil uzunluğu,
• Flanş çapı,
• Montaj delikleri,
• Gövde çapı,
• Kaplin ölçüsü,
• Tork kolu veya montaj aksesuarı,
• Kablo veya konnektör çıkış yönü.

Heavy Duty Encoder Nedir?

Heavy duty encoder, yüksek titreşim, darbe, mekanik yük, sıcaklık değişimi, kir, nem ve ağır endüstriyel koşullar altında çalışmak üzere tasarlanmış dayanıklı encoder sınıfını ifade eder.

Standart otomasyon uygulamaları ile çelik fabrikası, maden tesisi veya büyük vinç üzerindeki encoderın maruz kaldığı koşullar aynı değildir.

Heavy duty encoderlar özellikle:

• Çelik ve metalürji tesislerinde,
• Kağıt makinelerinde,
• Maden makinelerinde,
• Vinç ve kaldırma sistemlerinde,
• Rüzgar türbinlerinde,
• Denizcilik uygulamalarında,
• Büyük elektrik motorlarında

değerlendirilebilir.

LEINE LINDE Encoder Serileri

LEINE LINDE endüstriyel encoder ürün ailesinde farklı uygulama sınıflarına yönelik çeşitli seri yapıları bulunmaktadır. Encoder seçimi yalnızca seri numarasına göre değil, ilgili modelin teknik özelliklerine göre yapılmalıdır.

Seri Grubu	Genel Yaklaşım
300 Serisi	Kompakt ve miniature encoder uygulamaları
500 Serisi	Dayanıklı endüstriyel encoder çözümleri
600 Serisi	Endüstriyel absolute ve inkremental encoder uygulamaları
700 Serisi	Kompakt encoder çözümleri
800 Serisi	Heavy duty inkremental encoder uygulamaları
900 Serisi	Yüksek performanslı absolute encoder çözümleri
1000 Serisi	Ekstrem ve ağır çalışma koşullarına yönelik çözümler
2000 Serisi	Rulmansız ve büyük mil uygulamalarına yönelik encoder sistemleri
4000 Serisi	Doğrusal ölçüm uygulamaları

Safety Encoder Nedir?

Safety encoder, fonksiyonel güvenlik gerektiren makine ve hareket kontrol sistemlerinde kullanılmak üzere tasarlanmış ve ilgili güvenlik gereksinimlerine göre değerlendirilmiş encoder çözümleridir.

Bu encoderlar hız, pozisyon, hareket yönü veya duruş gibi hareket bilgilerinin güvenlik sistemlerinde kullanılmasını sağlayabilir.

LEINE LINDE FSI yani Functional Safety Integrated ürün ailesinde uygulamaya bağlı olarak inkremental veya absolute tabanlı fonksiyonel güvenlik çözümleri bulunur.

Safety Encoder Nerelerde Kullanılır?

• Vinç ve kaldırma sistemleri,
• Güvenlik gerektiren motor sürücüleri,
• Endüstriyel üretim makineleri,
• Rüzgar türbinleri,
• Güvenli hız kontrolü gereken sistemler,
• Güvenli pozisyon takibi gereken otomasyon uygulamaları.

SIL ve PL Nedir?

Fonksiyonel güvenlik uygulamalarında encoder seçiminde yalnızca standart encoder teknik değerleri değil, sistemin gerektirdiği güvenlik seviyesi de değerlendirilmelidir.

SIL, Safety Integrity Level; PL ise Performance Level kavramını ifade eder. Makine ve güvenlik sistemlerinde gerekli seviye risk değerlendirmesine göre belirlenir.

Safety encoder seçimi yapılırken encoderın sertifikasyon seviyesi, mekanik montajı, güvenli bağlantı şekli ve sistemde kullanılan diğer güvenlik ekipmanları birlikte değerlendirilmelidir.

ATEX Encoder Nedir?

ATEX encoder, potansiyel olarak patlayıcı atmosfer oluşabilecek uygulamalarda kullanılmak üzere ilgili Ex gereksinimlerine göre tasarlanmış ve sertifikalandırılmış encoder tipidir.

Standart bir encoderın patlayıcı ortamda kullanılması uygun değildir. Kullanılacak encoderın uygulamanın bölge sınıflandırmasına ve gerekli sertifikasyona uygun olması gerekir.

ATEX Encoder Nerelerde Kullanılır?

• Petrol ve doğal gaz tesisleri,
• Petrokimya tesisleri,
• Kimya endüstrisi,
• Rafineriler,
• Patlayıcı gaz bulunan proses alanları,
• Yanıcı toz riski bulunan tesisler,
• Offshore uygulamaları.

Overspeed Encoder Nedir?

Overspeed encoder, dönen bir sistemin hız geri beslemesini sağlarken uygulamaya bağlı olarak aşırı hız durumlarının izlenmesine yönelik ek fonksiyonlarla kullanılabilen encoder çözümüdür.

Özellikle hız limitinin aşılmasının makine veya insan güvenliği açısından risk oluşturduğu uygulamalarda hızın güvenilir biçimde takip edilmesi önemlidir.

Overspeed çözümleri;

• Vinçlerde,
• Kaldırma makinelerinde,
• Büyük motorlarda,
• Türbinlerde,
• Konveyörlerde,
• Döner endüstriyel makinelerde

değerlendirilebilir.

Manyetik Halka Encoder Nedir?

Manyetik halka encoder sistemlerinde hareket bilgisi klasik milli encoder yapısından farklı olarak manyetik bir halka ve algılama sistemi üzerinden elde edilebilir.

Bu teknoloji özellikle:

• Büyük çaplı millerde,
• Klasik kaplinli encoder montajının zor olduğu yerlerde,
• Rulmansız ölçüm istenen sistemlerde,
• Ağır hizmet tipi döner makinelerde

avantaj sağlayabilir.

Draw Wire Encoder ve Draw Wire Ünitesi Nedir?

Draw wire sistemleri, doğrusal hareketin ölçülmesi amacıyla kullanılan mekanik ölçüm çözümleridir. Hareket eden parçaya bağlanan ölçüm halatı makara mekanizmasını döndürür ve bu hareket encoder üzerinden pozisyon bilgisine dönüştürülebilir.

Draw wire sistemleri özellikle uzun doğrusal hareketlerin ölçülmesinde kullanılabilir.

Duo Encoder Nedir?

Duo encoder çözümleri, uygulamanın yapısına göre aynı mekanik sistem üzerinde birden fazla geri besleme fonksiyonunun veya farklı sinyallerin gerekli olduğu endüstriyel sistemlerde değerlendirilebilir.

Bu tür özel encoder seçimlerinde ürün kodu ve teknik doküman üzerinden sinyal yapısının ayrıntılı olarak kontrol edilmesi önemlidir.

Encoder Kaplini Neden Önemlidir?

Milli encoderların motor veya makine miline bağlanmasında kullanılan encoder kaplini, ölçüm sisteminin mekanik performansını doğrudan etkileyebilir.

Kaplin seçiminde:

• Encoder mil çapı,
• Makine mil çapı,
• Maksimum devir,
• Tork,
• Radyal kaçıklık,
• Açısal kaçıklık,
• Eksenel hareket,
• Kaplin malzemesi

gibi özellikler değerlendirilmelidir.

Yanlış kaplin seçimi encoder rulmanlarına gereksiz mekanik yük bindirebilir ve ölçüm performansını olumsuz etkileyebilir.

Encoder Kablosu ve Konnektörü Seçerken Nelere Dikkat Edilir?

Encoder sinyalinin güvenilir şekilde kontrol sistemine iletilmesi için kablo ve konnektör seçimi de encoder kadar önemlidir.

Encoder konnektör ve kabloları seçilirken:

• Pin yapısı,
• Konnektör tipi,
• Kablo uzunluğu,
• Ekranlama,
• Çalışma ortamı,
• Hareketli kablo uygulaması,
• Elektriksel sinyal seviyesi

dikkate alınmalıdır.

Özellikle inverter, motor kablosu ve yüksek güçlü elektrik ekipmanlarının bulunduğu ortamlarda elektromanyetik girişim ihtimali göz önünde bulundurulmalıdır.

Encoder Koruma Sınıfı Neden Önemlidir?

Encoderın çalışacağı ortamda toz, su, yağ, nem ve diğer çevresel faktörler bulunabilir. Bu nedenle ürünün IP koruma sınıfı uygulama ortamına uygun seçilmelidir.

Bir elektrik panosu içerisinde çalışan encoder ile açık sahadaki vinç, maden makinesi veya denizcilik uygulamasında kullanılacak encoderın çevresel gereksinimleri aynı değildir.

Maksimum Encoder Devri Neden Kontrol Edilmelidir?

Encoder mekanik olarak belirli bir maksimum devir sınırına sahiptir. Aynı zamanda inkremental encoderlarda yüksek devir ve yüksek PPR birlikte değerlendirildiğinde çok yüksek sinyal frekansları oluşabilir.

Bu nedenle seçim sırasında:

• Maksimum mekanik devir,
• Maksimum elektriksel çıkış frekansı,
• PPR değeri,
• Kontrol cihazının maksimum giriş frekansı

birlikte değerlendirilmelidir.

Encoder Seçiminde Çalışma Ortamı Nasıl Değerlendirilmelidir?

Endüstriyel encoderların kullanım ömrünü ve güvenilirliğini çalışma ortamı önemli ölçüde etkiler.

Encoder seçiminde şu çevresel koşullar kontrol edilmelidir:

• Minimum ve maksimum çalışma sıcaklığı,
• Titreşim seviyesi,
• Darbe yükleri,
• Nem,
• Toz,
• Su,
• Kimyasal ortam,
• Tuzlu su ve deniz ortamı,
• Patlayıcı atmosfer riski.

Uygulamaya Göre Hangi Encoder Seçilmelidir?

Uygulama	Öncelikli İhtiyaç	Encoder Yaklaşımı
Motor hız kontrolü	Devir ve yön bilgisi	İnkremental encoder
Servo pozisyonlama	Hassas pozisyon geri beslemesi	İnkremental veya absolute encoder
Enerji sonrasında gerçek pozisyon	Mutlak pozisyon	Absolute encoder
Vinç	Hız, pozisyon ve dayanıklılık	Heavy duty / safety / absolute encoder
Çelik tesisi	Titreşim ve ağır çalışma ortamı	Heavy duty encoder
Maden	Darbe, kir ve ağır çalışma koşulları	Heavy duty encoder
Patlayıcı ortam	Ex sertifikasyonu	ATEX / Ex encoder
Fonksiyonel güvenlik	Güvenlik sertifikalı geri besleme	Safety encoder
Büyük çaplı mil	Rulmansız veya temassız ölçüm	Manyetik halka encoder
Doğrusal hareket	Mesafe ve lineer pozisyon	Draw wire ölçüm sistemi

Mevcut Encoderın Yerine Yeni Encoder Nasıl Seçilir?

Arızalanmış bir encoderın yerine ürün seçerken en güvenilir başlangıç noktası eski ürünün tam model kodudur.

Encoder etiketinde mümkünse aşağıdaki bilgiler kontrol edilmelidir:

• Marka,
• Tam ürün kodu,
• Seri,
• PPR veya çözünürlük,
• Besleme gerilimi,
• Çıkış tipi,
• Mil çapı,
• Konnektör veya kablo yapısı,
• Singleturn veya multiturn bilgisi,
• İletişim protokolü.

Etiketin okunamadığı durumlarda encoderın fotoğrafı, ölçüleri ve bağlı olduğu kontrol sisteminin özellikleri ürün tespitini kolaylaştırabilir.

Encoder Seçiminde En Sık Yapılan Hatalar

Yalnızca PPR Değerine Bakmak

1024 PPR değerindeki her encoder birbirinin yerine kullanılamaz. Besleme gerilimi, sinyal seviyesi, mil ölçüsü ve bağlantı yapısı farklı olabilir.

Mil Ölçüsünü Kontrol Etmemek

Elektriksel özellikler aynı olsa bile farklı mil çapı montajın gerçekleştirilememesine neden olabilir.

TTL ve HTL Çıkışlarını Aynı Kabul Etmek

Encoder çıkış elektroniği kontrol sisteminin giriş yapısıyla uyumlu olmalıdır. Yanlış sinyal tipi sistemin encoder bilgisini okuyamamasına veya elektriksel probleme neden olabilir.

Besleme Gerilimini Kontrol Etmemek

5 VDC encoder ile geniş gerilim aralığında çalışan bir encoder aynı besleme sistemine doğrudan bağlanamaz. Modelin izin verilen gerilim aralığı kontrol edilmelidir.

Absolute ve İnkremental Encoderı Karıştırmak

İki teknoloji aynı geri besleme ihtiyacına yönelik değildir. Sistem gerçek mutlak pozisyon bekliyorsa standart inkremental encoder yeterli olmayabilir.

ATEX Gereken Ortamda Standart Encoder Kullanmak

Patlayıcı atmosfer riski bulunan alanlarda yalnızca uygulamanın gerekli Ex sertifikasyonuna uygun ürün kullanılmalıdır.

Encoder Kaplinini Önemsememek

Yanlış kaplin mekanik hizasızlıkların doğrudan encoder miline aktarılmasına neden olabilir.

Kablo Ekranlamasını Göz Ardı Etmek

Elektriksel gürültünün yüksek olduğu endüstriyel ortamlarda uygun kablolama ve ekranlama yapılmaması sinyal kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Encoder Satın Almadan Önce Kontrol Listesi

• İnkremental mi absolute encoder mı gerekiyor?
• Gerekli PPR veya bit çözünürlüğü nedir?
• Singleturn mı multiturn mı gerekiyor?
• Besleme gerilimi nedir?
• Çıkış sinyali nedir?
• A, B ve Z kanalları gerekiyor mu?
• İletişim protokolü nedir?
• Maksimum motor veya makine devri kaç rpm?
• Encoder mil çapı nedir?
• Milli mi delik milli mi kullanılacak?
• Flanş ve montaj ölçüleri uygun mu?
• Encoder kaplini gerekiyor mu?
• Kablo veya konnektör bağlantısı nedir?
• Gerekli IP koruma sınıfı nedir?
• Çalışma sıcaklığı nedir?
• Titreşim ve darbe seviyesi yüksek mi?
• Heavy duty encoder gerekiyor mu?
• Patlayıcı ortam sertifikasyonu gerekiyor mu?
• Fonksiyonel güvenlik sertifikasyonu gerekiyor mu?
• Mevcut encoderın tam ürün kodu kontrol edildi mi?

Encoder Terimleri Sözlüğü

Encoder / Enkoder: Mekanik hareketi elektriksel veya dijital bilgiye dönüştüren geri besleme elemanıdır.

PPR: Pulse Per Revolution ifadesinin kısaltmasıdır ve inkremental encoderın bir turda oluşturduğu pulse sayısını belirtir.

Incremental Encoder: Hareket sırasında pulse üreten ve hız veya bağıl pozisyon takibinde kullanılan encoder tipidir.

Absolute Encoder: Milin gerçek mutlak pozisyonunu benzersiz değerlerle belirleyebilen encoder tipidir.

Singleturn: Tek tur içerisindeki mutlak pozisyonun ölçülmesini ifade eder.

Multiturn: Tek tur pozisyonuyla birlikte yapılan tur sayısının da takip edilebildiği encoder yapısını ifade eder.

Hollow Shaft: Delik milli encoder yapısıdır.

Solid Shaft: Kendi çıkış miline sahip encoder yapısıdır.

Heavy Duty: Ağır endüstriyel çalışma koşulları için geliştirilmiş dayanıklı ürün sınıfını ifade eder.

ATEX: Potansiyel olarak patlayıcı atmosferlerde kullanılacak ekipmanlarla ilgili Avrupa kapsamındaki teknik ve güvenlik gereksinimleriyle ilişkili tanımlamadır.

Safety Encoder: Fonksiyonel güvenlik uygulamalarında kullanılmak üzere tasarlanmış encoder çözümüdür.

TTL / HTL: İnkremental encoderlarda karşılaşılabilen elektriksel sinyal seviyeleri ve çıkış yapılarıdır.

SSI: Absolute encoder sistemlerinde kullanılabilen seri haberleşme arayüzlerinden biridir.

IP Koruma Sınıfı: Ürünün katı cisim ve su girişine karşı koruma seviyesini tanımlayan sınıflandırmadır.

Enkoderler Hakkında Sık Sorulan Sorular

Enkoder ne işe yarar?

Encoder; motor veya makinenin hızını, dönüş yönünü, hareket miktarını veya pozisyonunu ölçerek kontrol sistemine geri besleme sağlar.

Encoder ile sensör aynı şey midir?

Encoder bir hareket ve pozisyon sensörü türüdür ancak tüm sensörler encoder değildir. Encoder özellikle mekanik hareketin elektriksel veya dijital geri besleme bilgisine dönüştürülmesinde kullanılır.

İnkremental encoder ne işe yarar?

Mil hareket ettikçe pulse üreterek hız, hareket yönü ve bağıl pozisyon bilgisinin hesaplanmasını sağlar.

Absolute encoder ne işe yarar?

Milin gerçek pozisyon bilgisini doğrudan belirler. Pozisyon bilgisinin enerji kesintileri sonrasında da takip edilmesinin önemli olduğu sistemlerde tercih edilebilir.

1024 PPR encoder ne demektir?

Encoderın bir tam dönüşte nominal olarak 1024 pulse ürettiğini ifade eder. Sistemin sinyal değerlendirme yöntemine bağlı olarak pulse kenarlarından farklı sayım çözünürlükleri elde edilebilir.

1024 PPR yerine 2048 PPR encoder kullanılabilir mi?

Kontrol sistemi ve makine parametreleri değiştirilmeden doğrudan kullanılması uygun olmayabilir. PPR değeri değiştiğinde kontrol sisteminin algıladığı hareket miktarı da değişir.

5 V encoder yerine 24 V encoder kullanılabilir mi?

Yalnızca gerilim değeri dikkate alınarak değişim yapılmamalıdır. Besleme gerilimi ve çıkış sinyalinin bağlı olduğu kontrol cihazıyla tamamen uyumlu olması gerekir.

Encoderın dönüş yönü nasıl anlaşılır?

Quadrature çıkışlı inkremental encoderlarda A ve B kanallarının faz sırası değerlendirilerek dönüş yönü belirlenebilir.

Z pulse ne işe yarar?

Z kanalı genellikle encoderın her turunda bir referans işareti oluşturmak için kullanılır ve sistem tasarımına bağlı olarak sıfır veya referans noktası olarak değerlendirilebilir.

Milli encoder mı delik milli encoder mı tercih edilmeli?

Seçim tamamen makinenin mekanik yapısına bağlıdır. Milli encoder genellikle kaplin ile bağlanırken delik milli encoder doğrudan ilgili mil üzerine monte edilebilir.

Heavy duty encoder ne zaman kullanılır?

Yüksek titreşim, darbe, sıcaklık değişimi, ağır mekanik şartlar ve zorlu endüstriyel ortamların bulunduğu uygulamalarda heavy duty encoder tercih edilebilir.

ATEX encoder ile standart encoder arasındaki fark nedir?

ATEX veya Ex encoderlar patlayıcı atmosfer riski bulunan belirli alanlarda kullanım için gerekli sertifikasyon ve tasarım özelliklerine sahip ürünlerdir. Standart encoderlar bu ortamlarda otomatik olarak uygun kabul edilemez.

Safety encoder ne işe yarar?

Hız veya pozisyon bilgisinin bir fonksiyonel güvenlik sisteminde kullanılması gereken uygulamalarda güvenlik gereksinimlerine uygun geri besleme sağlar.

Encoder seçerken en önemli özellik nedir?

Tek bir özellik yoktur. Encoder tipi, çözünürlük, besleme, çıkış sinyali, mekanik ölçüler, maksimum hız ve çalışma ortamı birlikte değerlendirilmelidir.

LEINE LINDE encoder nasıl seçilir?

Öncelikle uygulamanın inkremental, absolute, heavy duty, safety veya Ex encoder ihtiyacı belirlenmeli; ardından ürün kodu, çözünürlük, besleme, sinyal çıkışı, mekanik bağlantı ve çevresel gereksinimler karşılaştırılmalıdır.

LEINE LINDE encoder nereden alınır?

LEINE LINDE encoder modellerini Satyaş Market Enkoderler kategorisinden inceleyebilir; inkremental encoder, absolute encoder, ATEX encoder, safety encoder, overspeed encoder ve farklı encoder aksesuarları arasından uygulamanıza uygun ürünü belirleyebilirsiniz.

Özetle Doğru Encoder Nasıl Seçilmelidir?

Encoder seçiminde ilk amaç, uygulamanın hangi hareket bilgisini istediğini doğru belirlemektir. Ardından elektriksel ve mekanik uyumluluk kontrol edilmelidir.

1. Ölçüm ihtiyacını belirleyin: Hız ve bağıl pozisyon için inkremental; gerçek pozisyon için absolute encoder seçeneklerini değerlendirin.
2. Çözünürlüğü belirleyin: PPR veya bit değerini makinenin ihtiyaç duyduğu hassasiyete göre seçin.
3. Elektriksel uyumluluğu kontrol edin: Besleme gerilimi, çıkış sinyali ve haberleşme arayüzünü doğrulayın.
4. Mekanik uyumluluğu kontrol edin: Mil çapı, flanş, kaplin ve montaj ölçülerini karşılaştırın.
5. Çalışma ortamını değerlendirin: Heavy duty, ATEX veya safety encoder gereksinimini uygulamanın şartlarına göre belirleyin.

Doğru seçilmiş bir encoder; motor kontrolünün hassasiyetini artırmaya, makine hareketlerinin güvenilir biçimde takip edilmesine, pozisyon hatalarının azaltılmasına ve endüstriyel sistemlerin kontrollü biçimde çalışmasına yardımcı olur.

Satyaş Market üzerinden LEINE LINDE enkoder ürünlerini inceleyebilir; uygulamanız için uygun inkremental encoder, absolute encoder, heavy duty encoder, safety encoder veya ATEX encoder çözümünü belirleyebilirsiniz. Encoder sinyallerinin farklı kontrol sistemlerine aktarılması veya dönüştürülmesi gerekiyorsa Sinyal Çoklayıcı ve Dönüştürücüler kategorisindeki çözümleri de inceleyebilirsiniz.

Blog Etiketleri: enkoder, encoder, enkoder nedir, encoder nedir, LEINE LINDE encoder, LEINE LINDE enkoder, inkremental encoder, incremental encoder, absolute encoder, mutlak enkoder, heavy duty encoder, safety encoder, ATEX encoder, Ex encoder, overspeed encoder, manyetik encoder, manyetik halka encoder, draw wire encoder, encoder kaplini, encoder PPR, 1024 ppr encoder, 2048 ppr encoder, enkoder seçimi, endüstriyel enkoder, motor encoder, pozisyon sensörü, hız sensörü, Satyaş Market